Dictionary of Key Spiritual Terms

Previous | Next | English Index | Tibetan Index | Abbreviations | Contents
Wylie | Tibetan


See also ignorance, knowledge, thought
  1. ཤེས་​རབ།

    [Skt. prajna]

    Biblical: 1) wisdom is an attribute of God: ཁོང་​མཉམ་​ཤེས་​རབ་​དང་​བློ་​གྲོས་​ཡོད། to God belong wisdom and understanding (Job 12:13), by which He creates (Pr. 8:23ff) and governs (Is. 31:2) the world; 2) from a Biblical standpoint, true human wisdom is grounded in the knowledge of God: ཡ་​ཝེའར་​འཇིགས་​པ་​ཤེས་​རབ་​ཀྱི་​ཐོག་​མའོ། the fear of the Lord is the beginning of wisdom (Ps. 111:10), in contrast to the worldly wisdom འཇིག་​རྟེན་​འདིའི་​ཤེས་​རབ། (1 Cor. 1:20) of pagan cultures. As with Solomon's wisdom ཤ་​ལོ་​མོའི་​ཤེས་​རབ། (Mt. 12:42), true wisdom སྟེང་​ནས་​འབྱུང་​བའི་​ཤེས་​རབ། is a gift of God (Jas. 1:5; 3:17). In the NT, wisdom is often mentioned with other spiritual gifts: ཤེས་​རབ་​དང་​མཐུ་​སྟོབས། wisdom and miraculous powers (Mt. 13:54), དམ་​པའི་​ཐུགས་​ཉིད་​དང་​ཤེས་​རབ་​ཀྱིས་​གང་​བ། full of the Spirit and wisdom (Acts 6:3), ཤེས་​རབ་​དང་​རྟོགས་​པའི་​སེམས། wisdom and revelation (Eph. 1:17), ཤེས་​རབ་​དང་​རིག་​པ། wisdom and knowledge (Col. 2:2,3).

    Buddhist: 1) ཤེས་​རབ། [= མཁྱེན་​རབ།] wisdom or skill attained by learning; 2) like the cultures of the ancient Near East, Indian Bsm. produced wisdom literature similar in form to the Book of Proverbs, the best known collection of which is the ཆོས་​ཀྱི་​ཚིགས་​སུ་​བཅད་​པ། or Dhammapada; 3) ཤེས་​རབ། moral wisdom; the ability to distinguish virtue from non-virtue (JPG 486) or knowledge of what practices to cultivate and which to abandon (TRI 275); counted as one of the འཕགས་​ནོར་​བདུན། or seven riches of a noble being [the others being དད་​པ། faith, ཚུལ་​ཁྲིམས། moral discipline, ཐོས་​པ། hearing, གཏོང་​བ། generosity, ངོ་​ཚ་​ཤེས་​པ། sense of shame, ཁྲེལ་​ཡོད་​པ། dread of blame]. There are three methods for acquiring wisdom: ཐོས་​པ་​ལས་​བྱུང་​བའི་​ཤེས་​རབ། through hearing or learning; བསམ་​པ་​ལས་​བྱུང་​བའི་​ཤེས་​རབ། through contemplation; and བསྒོམ་​པ་​ལས་​བྱུང་​བའི་​ཤེས་​རབ། though meditation (TRI 275).

    Cognates: 1) ཤེས་​རབ་​ཀྱི་​ཕ་​རོལ་​ཏུ་​ཕྱིན་​པ། the Perfection of Wisdom (KBT 65); 2) ཤེས་​རབ་​ཀྱི་​མིག the eye of wisdom (TRC 331).

  2. ཡེ་​ཤེས།

    Biblical: spiritual wisdom, God's wisdom: དཀོན་​མཆོག་​གི་​ཡེ་​ཤེས། God's wisdom (Mt. 11:19), དཀོན་​མཆོག་​གི་​དཔལ་​འབྱོར་​དང་​ཡེ་​ཤེས་​དང་​མཁྱེན་​རྒྱ། the riches of the wisdom and knowledge of God (Rom. 11:33), དཀོན་​མཆོག་​གི་​དབང་​དང་​ཡེ་​ཤེས། God's power and wisdom (1 Cor. 1:30,31), ཡེ་​ཤེས་​དང་​རྟོགས་​པས། [God's] wisdom and understanding (Eph. 1:7,8).

    Buddhist: ཡེ་​ཤེས། omniscient, supernatural wisdom: ཡེ་​ཤེས་​ཀྱི་​སྤྱན། the ability to see all that exists (TRI 251). The Buddhas are said to have four types of such wisdom: 1) mirror-like wisdom མེ་​ལོང་​ལྟ་​བུའི་​ཡེ་​ཤེས། , 2) wisdom of equality མཉམ་​པ་​ཉིད་​ཀྱི་​ཡེ་​ཤེས། , 3) wisdom of discrimination སོ་​སོར་​རྟོག་​པའི་​ཡེ་​ཤེས། , and 4) wisdom of accomplishment བྱ་​བ་​ནན་​ཏན་​གྱི་​ཡེ་​ཤེས། (KBT 68); ཡང་​དག་​པའི་​ཡེ་​ཤེས། perfect wisdom (KBT 45); ཡེ་​ཤེས་​ཀྱི་​ཕ་​རོལ་​ཏུ་​ཕྱིན་​པ། the perfection of primordial wisdom (KBT 65).

  3. མཁྱེན་​རབ།


    Biblical: knowledge or wisdom: མཁྱེན་​རབ་​ཀྱིས་​གང་​ནས། [Jesus was] filled with wisdom (Lk. 2:40), དཀོན་​མཆོག་​གི་​མཁྱེན་​རབ་​བཞིན། according to God's wisdom (1 Cor. 1:21).

    Cognates: 1) ཀུན་​མཁྱེན། omniscient: དཀོན་​མཆོག་​ཀུན་​མཁྱེན་​འབའ་​ཞིག་​ལ། to the only wise [lit. all-knowing] God (Rom. 16:27); 2) མཁྱེན་​རྒྱ། knowledge, wisdom: རྒྱལ་​པོ་​ཁྱེད་​ནི་​དཀོན་​མཆོག་​གི་​ཕོ་​ཉ་​དང་​མཚུངས་​པའི་​མཁྱེན་​རྒྱ་​ཆེ་​བས། my lord has wisdom like that of an angel of God (2 Sa. 14:20 NTV).

  4. རིག་​པ།

    [lit. intelligence]

    Biblical: knowledge, wisdom, intelligence: ཡ་​ཧུ་​ད་​པས་​རྟགས་​འདོད། ཧེལ་​ལེན་​པས་​རིག་​པ་​འདོད། Jews demand miraculous signs, and Greeks look for wisdom (1 Cor. 1:22), གཅིག་​ལ་​ཐུགས་​ཉིད་​ཀྱི་​རིག་​པའི་​ངག་​གནང་​། to one there is given the message of wisdom (1 Cor. 12:8).

    Buddhist: see knowledge.

    Proverbs: 1) ཇི་​ལྟར་​དུམ་​བུ་​གཅིག་​པའི་​བྲག རླུང་​གིས་​གཡོ་​བར་​མི་​བྱེད་​པ། དེ་​བཞིན་​བསྟོད་​དང་​སྨད་​པ་​ལ། མཁས་​པ་​རྣམས་​ནི་​གཡོ་​བ་​མེད། solid rock is not moved by wind; the wise are not moved by praise or blame (DMP 42); 2) བཟོད་​ལྡན་​ཁྲོ་​མེད་​འཇིགས་​མེད་​ནི། མཁས་​པ་​ཞེས་​བྱར་​བརྫོད་​པ་​ཡིན། the one who is patient, free from anger, and fearless will be called wise (DMP 130).